Chuyện kỳ lạ ở vùng bưởi tiến vua Khả Lĩnh

8:53 PM
Xin giới thiệu với bạn đọc câu chuyện hết sức ly kỳ tưởng chừng chỉ có trong truyện thần thoại ở làng Khả Lĩnh. Một ngôi làng cổ nằm giáp danh 3 tỉnh Phú Thọ, Yên Bái và Tuyên Quang. Nơi đây được mọi người biết đến với một loại bưởi được dùng để tiến Vua và những câu chuyện kỳ lạ như: Chuyện hổ trả ơn người.... (
Gốc bưởi Khả Lĩnh
Khả Lĩnh là một ngôi làng nhỏ nằm ven bờ sông Chảy, nơi đây nổi tiếng với giống bưởi tiến vua ( Bưởi Khả Lĩnh). Nhưng mấy người biết trên mảnh đất này còn lưu giữ nhiều chuyện kỳ lạ...
Khả Lĩnh với tên gọi xưa là Trang Kha Lệnh thuộc xã Đại Minh, thời nhà Nguyễn nằm trong phủ Yên Bình, tỉnh Tuyên Quang (Ghi chú, thông tin này cần được kiểm chứng,  theo Việt Cổ Khả Lĩnh thuộc Tổng Đại Thân,Phủ Đoan Hùng chứ không phải Phủ Yên Bình ), kháng chiến chống Pháp Đại Minh được nhập vào huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ, năm 1967 khi xây dựng nhà máy thuỷ điện Thác Bà xã Đại Minh tách ra khỏi huyện Đoan Hùng nhập vào huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái ngày nay. Nằm ở nơi giáp ranh ba tỉnh nên một tiếng gà gáy của làng Khả Lĩnh ba tỉnh Tuyên Quang, Phú Thọ, Yên Bái đều nghe thấy.
Chuyện xưa kể rằng: Ông tổ họ Nguyễn ở làng Khả Lĩnh ngày nay là quan đại thần họ Ngô, tên là Ngô Vi Lã. Do bất mãn với triều đình nhân một lần được sai đi thu lương thảo khu vực phía Bắc sông Hồng, Ngô Vi Lã mang theo cả gia đình, vợ con và những người thân tín trên mấy chiếc thuyền ngược sông Hồng, sông Lô với ý định theo chúa Bầu đang trấn trị ở Tuyên Quang chống lại triều đình.
Trên đường đi gần tới nơi thì nghe tin Đô đốc thiêm sự Khoan Quận Công Vũ Công Tuấn - cháu đời thứ 7 của Khánh Bá Hầu Gia Quốc Công Vũ Văn Uyên bị giết, nên vội rẽ vào sông Chảy ngược lên, tới Khả Lĩnh thì dừng lại lập làng. Nơi đây xưa vốn là rừng rậm nhưng đất đai ven sông Chảy mầu mỡ và khá bằng phẳng thuận tiện cho việc khai khẩn làm ruộng nương. Lo sợ bị triều đình đưa quân truy đuổi giết chết cả gia đình và dòng tộc, Ngô Vi Lã đổi họ và tên thành Nguyễn Viết Lãng sống ẩn dật nơi rừng hoang sương lạnh nơi này.
Nếu tính từ năm 1699 Đô đốc thiêm sự Khoan Quận Công Vũ Công Tuấn bị triều đình nhà Lê bắt giết thì làng Khả Lĩnh do Ngô Vi Lã lập đến nay được khoảng 315 năm. Đây là ngôi làng cổ, nhưng dân sống khá thưa thớt dấu vết làng xưa còn lại là ngôi đình đã bị phá vào đầu những năm 60 của thế kỷ trước, nay chỉ còn hậu cung với bốn chữ đại tự mà tiến sĩ khảo cổ Nguyễn Văn Quang, nguyên giám đốc bảo tàng tỉnh Yên Bái dịch là “Long đường cao thông” và ba cây bưởi cổ thụ. Bưởi Khả Lĩnh quả nhỏ, vỏ mỏng, múi mọng nước, tôm đều không bị khô, ăn có vị ngọt mát, cất ở nơi râm mát để được đến tháng ba, tháng tư năm sau múi không bị lên “gạo”
Dân làng Khả Lĩnh dưới sự dẫn dắt của Nguyễn Viết Lãng đã phá rừng làm ruộng nương, biến vùng đất heo vắng ven bờ sông Chảy thành làng xóm trù phú, cuộc sống của người dân trở nên sung túc, giao thương với bên ngoài qua sông Chảy tấp nập, sau khi xây dựng thuỷ điện Thác Bà người dân chuyển nhà ra gần đường quốc lộ để thuận tiện việc đi lại, làm ăn và buôn bán. Khi còn sống cụ Nguyễn Văn Hợi cháu đời thứ chín của Nguyễn Viết Lãng kể với con cháu rằng: Đình Khả Lĩnh ban đầu xây dựng ở đầu làng, nhưng do xây trên đất nghịch, nên thanh niên không lo học hành, làm ăn mà chỉ tìm cách đánh nhau, quậy phá gây ra nhiều chuyện phiền nhiễu khiến cuộc sống của người dân không mấy khi được yên ổn nên các bô lão họp bàn quyết định dời đình vào quả đồi ở giữa làng. Theo thầy địa lý mảnh đất dựng đình làng nom giống như dáng một con chim ưng đang giang cánh, đầu quay về phía Đông Nam, cũng có người nói mảnh đất dựng đình như cái ngai, hai bên là hai doi đất là hai tay ngai. Dựng đình trên mảnh đất đó các cụ mong muốn con cháu sau này phát đạt, muốn thành đạt phải biết vươn mình ra biển lớn...
Hậu cung đình làng khả Lĩnh

Cách đình 200 m có một mạch nước trong mát chảy ra từ dưới chân đồi, dân làng xây lại gọi là giếng Mỏ Cò. Giếng sâu chưa đến một mét nhưng nước không bao giờ cạn kể cả những năm hạn hán nước sông Chảy cạn trơ đáy. Hàng năm vào ngày hội đình mùng 10 tháng Giêng dân làng múc nước từ giếng Mỏ Cò rước về tế lễ trong đình. Bên cạnh đình là miếu thờ công chúa Quỳnh Hoa, Quế Hoa con vua Hùng thứ 18, người đã có công dạy cho nhân dân biết cấy cày, trồng dâu nuôi tằm dệt vải...
Miếu thờ công chú Quỳnh Hoa, Quế Hoa

Trước đây miếu dựng bằng gỗ, qua nhiều năm tháng miếu bị sập đổ, người dân rước tượng vào hậu cung của đình, cách nay vài năm bà Hoàng Thị Vinh là con cháu bên ngoại dòng họ Nguyễn hiện đang sống tại Hà Nội đã cúng tiến xây dựng lại miếu, khi đó mới rước hai cô công chúa vào miếu thờ. Theo những người dân ở đây cho biết: Miếu thờ công chúa Quỳnh Hoa, Quế Hoa rất linh thiêng, nếu cặp vợ chồng nào vô sinh đến cầu tự sau đó đều có con.
Tượng công chúa Quỳnh Hoa, Quế Hoa được người dân thờ trong miếu

Theo người dân kể lại, vào đầu những năm 60 của thế kỷ trước, trong làn sóng phá đình phá chùa, nhân khi đình Khả Lĩnh xuống cấp, ông Bùi Văn Hào khi đó là chủ nhiệm HTX đã bán đi, số tiền bán đình đủ mua được một chiếc đài do Nga sản xuất chạy bằng pin nhiệt, khi thắp đèn dầu lên nhiệt độ chênh lệch đài mới chạy. Ông Hào đã mất, nhưng con cái của ông ít người thành đạt. Ngày 20/2/2006, Chủ tịch nước Trần Đức Lương lên Yên Bái làm việc, ông đã tới thăm đình Khả Lĩnh và trồng lưu niệm một cây hải đường.
Người dân làng Khả Lĩnh còn truyền miệng nhiều câu chuyện kể, như chuyện hổ trả ơn người, chuyện rằng: Đất Khả Lĩnh xưa là vùng rừng rậm có nhiều hổ, một cụ già đang đêm trên đường trở về nhà bỗng nghe tiếng hổ gầm rú trong nỗi đớn đau tuyệt vọng nghe như lời cầu cứu. Mới đầu bà sợ hãi toan chạy đi, nhưng tiếng hổ càng kêu càng yếu, bà nghĩ: Mình già rồi sống chẳng còn được bao lâu nữa, nếu bị hổ ăn thịt cũng chẳng sao...
Nghĩ vậy bà vạch cây soi đuốc đi về phía tiếng hổ đang gầm rú, hoá ra con hổ đang trở dạ đẻ, nó đẻ ngược, hai chân hổ con bị mắc nên không ra được. Bà cụ cắm ngọn đuốc xuống đất xắn tay lôi con hổ con đẻ ngược ra, lần lượt 4 con hổ con tiếp theo chui ra khỏi bụng mẹ. Xong việc bà trở về nhà, ít ngày sau vào một đêm nọ bà nghe thấy có tiếng động phía đầu hồi, như có ai vừa vứt một vật nặng xuống. Bà cầm đèn ra soi, thì thấy con lợn rừng chừng nửa tạ được ai vứt lại đó, soi đèn quanh nhà chỉ thấy các vết chân hổ. Người dân bảo do bà cụ đã cứu mạng mẹ con hổ, nên được nó trả ơn...
 Một chuyện khác: Làng Khả Lĩnh có một người thợ rừng rất nghèo, hàng ngày phải vào rừng khai thác gỗ và đốn củi bán lấy tiền. Một hôm anh đốn được một cây gỗ to, chưa biết làm cách nào mang về được, thì chợt thấy một người lạ mặt dáng cao lớn lông lá đầy người từ trong rừng đi ra. Người thợ rừng sợ hãi toan chạy thì người lạ vẫy tay ngỏ ý muốn giúp anh mang cây gỗ về nhà, với điều kiện được ăn no, người thợ rừng đồng ý. Người lạ mặt cúi xuống vác cây gỗ đi băng băng về nhà. Thức ăn của người lạ mặt không phải cơm gạo mà là gừng. Gia đình người thợ rừng thấy lạ quá nên mời người lạ ở lại nhà mình.
Nhờ người lạ giúp sức vận chuyển gỗ từ rừng ra, nên gia đình người thợ rừng sau mấy năm trở nên giàu có. Trong làng có người báo lên quan, người lạ kia bị bắt nhốt vào cũi giải lên huyện. Quan huyện cho là yêu ma nên ra lệnh chém đầu. Nhưng cứ chém đầu đứt ra rồi lại liền ngay. Thấy thế, quan triệu người thợ rừng lên tra khảo, người thợ rừng bày cách đem tro rơm nếp trộn với phân gà rồi bôi vào lưỡi kiếm, khi chém thì đầu người lạ không liền lại được. Người lạ biết mẹo kia do người thợ rừng bày cho quan huyện, trước khi đầu rơi xuống đất đã nguyền rằng vợ chồng thợ rừng sẽ tuyệt tự. Quả như vậy, sau đó gia đình người thợ rừng sa sút, hai người con trai của họ phải bỏ làng tha phương cầu thực đều chết đường chết chợ, khi chết cả hai đều chưa có vợ con.
Bài viết trên được đăng tại báo nông nghiệp, phần sau của bài báo nói về giống bưởi Khả Lĩnh nhưng nội dung có phần chủ quan nên tôi xin phép không trích dẫn. Các bạn có thể xem đầy đủ tại đây
Nói về bưởi Khả Lĩnh chắc chắn nhiều người còn thấy lạ lùng bởi nếu nói đến bưởi tiến vua thì mọi người đều nghĩ về bưởi Luận Văn. Trên thực tế bưởi Khả Lĩnh chính là một loại bưởi được bán với thương hiệu "Bưởi Đoan Hùng" . Để tìm hiểu rõ hơn về giống bưởi này quý khách xem tại: http://doanhungpomelo.com
Nguồn: Báo Nông Nghiệp

Bưởi đỏ tiến vua được săn lùng trước tết để làm quà

5:16 AM
Mang ý nghĩa tài lộc với màu đỏ rực, trong khi lượng trồng hạn chế, giống bưởi đỏ "tiến vua" Luận Văn (Thanh Hóa) đang được giới buôn tranh nhau đặt hàng với giá có khi lên hơn 200.000 đồng mỗi quả
Bưởi đỏ Luân Văn có giá lên đến 200 000 VND

Có nguồn gốc từ làng Luận Văn (Thọ Xương, Thọ Xuân), theo người dân địa phương, đây là giống bưởi được dâng vua thời hậu Lê. Dù mới được khôi phục lại và bán ra thị trường vài năm nay song bưởi đỏ của vùng này đang rất đắt hàng mỗi dịp cuối năm.

Có hơn một ha trồng từ năm 2005, sau 5 năm, những quả đầu tiên được bán ra thị trường nhưng đến 2012 bưởi đỏ của gia đình anh Nguyễn Tiến Hải mới được nhiều khách hàng cả nước biết đến.

Anh cho biết đây là giống bưởi thuần chủng bị mai một trước đó, sau khi được dân địa phương gây dựng lại, lúc này, diện tích lẫn số hộ trồng đã nhiều hơn. Song do kỹ thuật chăm sóc khắt khe, kén thổ nhưỡng nên sản lượng bưởi đỏ thu hoạch mỗi năm của các vườn vẫn hạn chế.

"Với diện tích canh tác hiện có cùng các vườn thuê thêm bên ngoài, năm nay gia đình tôi dự kiến thu hoạch được vài nghìn quả. Dù chính vụ bắt đầu vào tháng 12 Âm lịch nhưng lúc này đã có nhiều khách đặt hàng trước", anh cho biết.

Cũng là một trong số ít hộ có diện tích trồng nhiều xã, dù mới chỉ là năm thứ hai thu hoạch nhưng từ vài tháng nay khách buôn từ nhiều tỉnh như Hà Nam, Hưng Yên, Nam Định lặn lội tìm đến tận vườn nhà ông Nguyễn Văn Mậu (thôn Mục Ngoại) để tìm hiểu nguồn hàng.

Dù vậy, lúc này ông không dám nhận đơn hàng vì chưa tính được số lượng quả thu hoạch. Do thời tiết xấu nên trước khi chín đỏ quả rụng gần 1/3 vườn. "Nhiều lắm năm nay nhà tôi chỉ thu hoạch được 300-400 quả. Từ nay đến Tết tôi chỉ bán cho khách buôn ngoại tỉnh một ít, còn lại sẽ để tiêu thụ ngay tại địa phương cho khách lẻ", ông Mậu tính toán.

Ngoài khách buôn, ông Mậu cho biết rất nhiều khách lẻ của cả nước gọi điện đặt mua. Không ít hộ trồng còn bán hàng qua kênh online nên mỗi năm khách tìm đến mỗi đông.

Theo các chủ vườn, so với năm ngoái, bưởi năm nay mất mùa, bởi nắng nóng kéo dài, sương muối quả rụng nhiều. Do số lượng quả hạn chế khiến giá bán sẽ cao hơn 30.000-50.000 đồng. Hiện giá bán tại các vườn dao động mức 100.000-150.000 đồng mỗi quả tùy loại. Riêng loại một có giá bán lên đến 200.000 đồng.

Lý giải về mức giá, anh Hải cho biết do bưởi đỏ tiến vua chỉ duy nhất được trồng tại vùng đất Luận Văn. Tuy nhiên, diện tích trồng cả vùng chưa đầy 10ha nên sản lượng quá ít so với nhu cầu thị trường. Ngoài ra, khi bưởi chín vỏ từ màu xanh chuyển sang đỏ rực như gấc từ vỏ đến tép, có mùi thơm, ăn ngọt thanh. Do vậy nhiều người quan niệm để thắp hương hoặc làm quà tặng biếu sẽ mang ý nghĩa tài lộc. Khoảng 2 năm trở lại đây, nhu cầu thị trường về loại bưởi này tăng cao dù giá bán thậm chí đắt gấp 2-3 lần bưởi thường.

Dù khá đắt hàng nhưng lúc này nhiều chủ vườn lại tỏ ra lo ngại khi trên thị trường bắt đầu xuất hiện sản phẩm "nhái" bưởi Luận Văn. "Không ít khách hàng đã gọi điện than phiền mua bưởi đỏ nhưng ăn vị he và khô dù giá khá đắt. Do vậy, chúng tôi chỉ cung cấp hàng cho những mối quen lâu năm và tiến tới mở rộng diện tích để có thể làm chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm", anh Hải dự tính.

Chị Ngân - chủ cửa hàng hoa quả trên đường Láng (Đống Đa, Hà Nội) cho biết năm ngoái chị mới biết đến bưởi đỏ nên chỉ nhập thử gần 100 quả về bán không ngờ chạy hàng. Nhất là thời điểm gần 30 Tết giá bán lên đến gần 300.000 đồng một quả loại vẫn nhiều khách hỏi mua. Năm nay, để giảm giá bán, thay vì qua trung gian chị tìm về tận vườn trồng Thanh Hóa để đặt hàng trước, nhưng vẫn không thu gom được nhiều.

"Vừa qua tôi có về và đặt tiền để mua khoảng 300 quả cả loại 1 và 2 nhưng nhà vườn từ chối vì số lượng quá ít. Hiện cửa hàng vẫn đợi nhà vườn trả lời chính thức số lượng có thể bán. Tôi chỉ cần được 200 quả thôi cũng may rồi", chị cho hay.

Trong khi đó, với anh Tín - một mối buôn bưởi đỏ vào TP HCM đang như ngồi trên lửa vì trót chốt đơn hàng quá sớm với khách. Anh cho biết năm ngoái buôn được cả nghìn quả nên nhiều cửa hàng đặt cọc tiền trước giữ hàng. Lúc này, dù đã liên hệ với nhiều chủ vườn nhưng anh vẫn chưa đủ một nửa số lượng so với năm ngoái. Anh này tính đợi khoảng một tuần nữa nếu không gom đủ hàng thì chắc phải tìm cách mua lẻ hoặc trả lại tiền cho khách.
Theo: Trịnh Nguyên - Vnexpress